Encara
que tamién esisten fadas qui vibren pur as selves, os árbres e os monts; as
fades qui plus fame i tien son as fades dos lacs e ibons. Siampra sa charrau,
pur ixemple, da Basa ra Mora, u ra Dama do Lac; qui son as més conoixites en
r´autualitá.
Noemí,
a esfrenzie distas, non yera une fade guaire comunal. O primer de tot, cuar non
yera roya nin branca com a resta de fadetes qui esbolostriavan pur aquera
redolata, soque yera de pielambre nera, e pel cacarolau.
Eu
entimes, cuar si totes as fades i tienevan senialato un lac de frome perén,
era, non. Pur aixó dondiava de ibón fendo mirar bel ún qui seyes líver, encar
qui tôz os qui trobava si yeran siampra cupaus. Asina, camín-camín, un diya
trobó si con ro ibonet plus alter qui eba conoixíu.
Yera
intre montanies de nieu, e t´o seu redol i tieneva un grand zerclo d´arbres tan
grands qui (¿pocas?) ores deixava de pasar a lum. Noemí disayó qu´ixe fose o
suyo lac, e dizidósi metersene cuan, ! orror !, yera tot cletau pur une cleta
cuasi tan altera com os mesmos árbres. E non·més bi eba una porteta endon i
metieva : "Propietá Privata, vedato ro pasu".
Éra,
bi dentró.
Ru
qui troboron si, os seus uellos, yestió increyiple. O lac en reyalitá yera
sense augua, e ru qui parixeva augua yera une (capa) de pinture azur qui
cobriva as pietres. Entimés, mo bel meyo bi eba une caixe chicota. Si bi cató (
PERCATÓ-PER CATAR), ubrió ra sense problemes, e in surtió une petite fadete
asrguellata de tot e muit (acabada) rematada. A fadete contó ri qui os ómes do
lugar qui bi abeba canto ro lac eban ra enreligar con cordas e miso nuna caixe
miantres, e con grandis bombes e gomes, eban furtau tote r´augue do suyo chicot
ibón.
Noemí
dizidió d´aduyara. Dito e feito, encorrió enta ro lugar, dende ro cobalto dun
toçal i beiyó cómo a chent do lugar eban construyito grandis basas par replegar
tote r´augue de ríus e lacs vezins e, con éra, creyar grandis balnearis,
piszines e fônz, com en garra cabo potríen si ne trobar. A fade encarraniata de
tot, una nueit, fazió un calz pur metá do lugar pur endon baixasi r´augue qui
deixaríe encorrir das grans basas.
Asina,
ubrió une cheta distas e tot o liquid baixó pur o dito calz. Ta ra fin, bi eba
une gran espelunga qui, grazies ta ra suya máxie, (tragava) si, tote r´augue
qui baixava e puyava ra enta ro chicot ibón. N´una sola nueit, consiguió
replegar dople de r´augue furtata, de traza qui ru qui dantis yera un ibonet,
yera agora un gran ibón qui eba espaldau en si mateix a cleta dos ómés...
Cuan
Noemí se`niva goyosa pur a suya faine, a fedeta ri aturó fen donari milén e une
graçies pur a boana aizión qui eba feito aquera nueit. Noemí, contó ri o seu
probleme, e cómo ru qui quiereva yera trovar bel puesto endon seyes ne si,
pa´cutio. A fadeta, muito engradeixita e sopenata, vuló dica ra metá do ibón,
tiró une branqueta, e no inte maneixió tote une montanie en metá qui
estricallava o ibón en dúes metâz. " Poêz quietarti ne nixa metá, qui yo
con a míe, ai ne tiengo prou". Dende allora, o chicot ibón pasó ta
clamarsi, Ro ibón das fades.

